یادداشت تحریریه «تفکر» درخصوص تَبَعات زیستمحیطی جنگ؛
محیطزیست؛ نخستین قربانی
در دنیای صنعتی امروز با جنگافزارهای مدرن، هر جنگی در هر نقطهای از دنیا، میان هر طرفی و با هر انگیزهای که آغاز شود، قربانیان بسیاری دارد، برخی «حقیقت» را نخستین قربانی جنگ میدانند، برخی «اخلاق» و «انسانیت» را و برخی غیرنظامیان و در صدر همه «زنان» و «کودکان» را و همه این گزارهها درست است اما به باور ما اینروزها «محیطزیست» نخستین قربانیِ خاموش و بیگناه در هر جنگی است.
به گزارش تفکر، محیطزیست تنها قربانی جنگ است که بیشترین و عمیقترین زخمها را بر تنِ خود میبیند اما توانِ اعتراض و شکایت و حتی آه کشیدن را نیز ندارد، شاید هم اعتراض میکند و آه میکشد و ما توانِ دیدن و شنیدن آن را نداریم و با توجه به اینکه طبیعت، هدیه و هبهی بزرگ خداوند به انسان است، امروز همه ما وظیفه و تکلیف داریم زبانِ طبیعت باشیم.
آتش جنگی که بامداد روز شنبه ۹ اسفند زبانههای آن با حملات تجاوزکارانهی جنگندههای آمریکایی و اسراییلی به تهران بالا کشید و هنوز نیز ادامه دارد، قربانیان بسیاری داشت از دخترانِ دانشآموز مدرسه «حیات طیبه» شهرستان میناب در استان هرمزگان تا دلاورانِ میدان، سربازانِ غیورِ وطن و زنان و مردان غیرنظامی که در منازل مسکونی خود در تهران، شیراز، قزوین، تبریز و دیگر شهرها و روستاها هدف قرار گرفتند و کشته یا مجروح شدند و این اندوه بزرگی است اما در این میان نباید آسیبهای زیستمحیطی جنگ را نادیده به حال خود رها کنیم.
دامنه آسیبهای زیستمحیطی جنگ فعلی از کلانشهرهایی چون تهران و اراضی کشاورزی روستاها تا محیطزیست دریایی در خلیج همیشه فارس و تنگه هرمز را شامل میشود و از فردای پس از توقف جنگ، باید مورد توجه ویژه باشد.
تَبَعات و لَطَمات زیستمحیطی جنگها، شباهت بسیاری به آسیبهای روحی و روانی ناشی از جنگ دارد و گاه به چندین دهه زمان نیازمند است تا نسبتاً بهبود یابد.
شاید طرح هشدار زیستمحیطی در کشاکش جنگ که هر روز بیگناهان بسیاری پرپر میشوند، یک هشدار لوکس به نظر آید و برخی به آن طعنه بزنند و آن را نوعی سطحینگری و انحراف از متن و رفتن به حاشیه بدانند اما لازم است تأکید کنیم «محیطزیست» متن زندگی ماست و هر نوع آسیب به این پهنهی خداداد، موجب میشود کوکِ زندگی ما آدمیان، ناکوک شود و آثار فاجعهبار آن تا سالها درنگ کند و همچنان قربانی بگیرد.
برای تبیین این موضوع لازم است یادآور شویم چندین سال پس از حمله اول و دوم آمریکا به عراق، شاهد تولد جنین نارَس و کودکان معلول در این کشور بودیم و تا چندین دهه پس از حمله اتمی آمریکا به هیروشیما و ناکازاکی، کودکان و نوجوانان به سرطان خون از نوع خطرناک و کشنده مبتلا میشدند و جان میباختند.
در پایان آرزو داریم این جنگ نابرابر با پیروزی جبهه حق به پایان برسد و دیگر شاهد مرگ هیچ زن، کودک، نظامی و غیرنظامی در هیچ جنگی در این سرزمین نباشیم و فردای پس از جنگ معاونت رییسجمهوری و ریاست سازمان حفاظت محیطزیست نیز طرحی برای ارزیابی خسارت این حوزه و ارائه میزان خسارتها در تریبونهای جهانی داشته باشد.
«مسعود پزشکیان»؛ مردی آرام در روزهایی سخت
کشورها در بحران، بیش از آنکه به صدای بلند نیاز داشته باشند، به اعصاب آرام و تصمیمات منطقی و عملی نیاز دارند و یکی از مهمترین ویژگیهای «مسعود پزشکیان» در این دوره، همین آرامش در تصمیمگیری، صداقت در رفتار و گفتار و پرهیز از واکنشهای هیجانی بود. او از همان آغاز فعالیت خود نشان داد که علاقهای به تولید دوقطبیهای جدید ندارد و ترجیح میدهد به جای افزودن بر شکافهای موجود، بر نقاط مشترک تکیه کند.
از دولتِ کارگر تا دولتِ معمار
دولتِ معمار، دیگر وارد مصالح و ملات نمیشود؛ او «کدهای ساختمانی مهارت» را مینویسد، «پلان شایستگی» را ترسیم میکند، «مهندسان ناظر» را بر کیفیت میگمارد و سپس عقب مینشیند تا بخش خصوصی، تشکلهای صنفی و نهادهای اجتماعی، ساختمان مهارت را با خلاقیت خود برپا کنند.
خشم و خرسندیِ توأمان
نکته مهم این است که قاطبه مردم از شنیدن خبر احتمال امضای این یادداشتتفاهم و توقفِ کامل جنگ، خرسند شدند و اقتضائات اقتصادی و الزامات معیشتی نیز امضای آن را هوشمندانه میداند اما برخی جریانات تندرو، منافع سیاسی یا اقتصادی خود را در تعارض با آن میبینند و به بازگشت کشور به شرایط عادی روی خوش نشان نمیدهند.
